Parabula - salin ng tula ni Eman Lacaba

PARABULA

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

"Magtungo ka sa aking paroroonan," anang hangin sa apoy,

Dahil nasunog ang kanyang daraanan noon,

Nilabanan ng apoy ang kanyang dáting

Kaibigan, at naghunos-dili nang may isinigaw,

"Direksyon ang maaaring mong paroonan, Ako

Pa rin ang ningas, ang kaluwalhatian."

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181

* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

PARABLE

"Go where I go," said wind to fire,

Having burned his way before,

The fire fought hard his former

Friend, and yielded with the cry,

"Direction you may be, I

Am still the blaze, the glory."

Emmanuel A.F. Lacaba 

Ang anak ng kautusan - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG ANAK NG KAUTUSAN

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

May mga katahimikang nakatusok sa mga bulsa ng damit

Na nauugnay sa ulan.

Mga nakatuping may gad-ang na blusa sa amaging aparador

Binaybay ba ng mga palaisipan

ang Shema Israel, may mga tunog na tinatawag na katahimikan

Tinatawag na palaisipan na tinatawag na raketa ng tenis:

Adonai elohaynu, naaalala ko ang mga tunog

Ng mga karakter na hindi ko maintindihan,

Binabaybay ang salitang iyong ipinagbabawal.

Ang mga tagasunod na nakaitim ay umalis na upang matulog.

Ang mga baldosang nakapapaso, pinaputok na pagsugod

Sa mga korte ng kwelyo, kutsilyo, bola sa mga kalis.

May mga tunog na tinatawag na katahimikan na tinatawag na mga asawa.

Ang ulan ay gurong rabbi at inuulit ang pangalang

Nangangahulugang isa, ipinaliliwanag ang lahat o wala.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181

* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

BAR MIZVAH

There are silences pinned on shirt pockets

Associated with rain.

Folded checkered blouses in musty closets

Are crossword puzzles spelling

Shema Israel, there are sounds called silences

Called puzzles called tennis rackets:

Adonai elohaynu, I remember the sounds

Of characters I don't understand,

Spelling out the word you forbid.

The followers in black have left for bed.

Tiles sear, fired invade

Courts of collars, knives, balls in patens.

There are sounds called silences called wives.

Rain is rabbi and repeats the name

Meaning one, explaining all or nothing.

Emmanuel A.F. Lacaba 

Ang mga banyaga - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG MGA BANYAGA

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nanatili kami sa mga pook ng dukha sa Washington, D.C.,

Isang Pilipino, isang Denmarko, at dalawang Italyano.

Tatlong gabi kaming bumarik ng bardolino

At pinag-usapan ang mga pelikula, kababaihan, mga armas,

Mga malalaking anghel para sa panganay.

Tinanong kami ng matabang puting panginoong maylupa

At ng kanyang kalaguypng itim tungkol sa pag-ibig. 

Ang lasing na Denmarko naman

Ay umawit ng mga nota mula sa dingding ng mga Juan.

Kagabi lang, kami'y hinigop ng mga nakakabagot na lansangan;

Pasibong sinuri ng Puting Tahanan ang mga tatak

Ng aming mga balat. Yumukod kami sa mga ngipin nito

At bumulong ng panaginip hinggil sa mga bastos na serpiyente,

Ang mga reyunyon at kapatagan sa umaga. Pinanood namin ang gabing

Naghahati, natagpuan ang aming sariling nalulunod

Sa tubig nito. Binalikan ang mga tampiping

Natatakpan ng mababaho't di makatulog na kama,

Nadaanan namin ang isang pinid at madilim na upahang bahay;

Ang mga gitara sa loob ay umaawit ng hanukkah:

Nakatayo kaming giniginaw na parang mga diplomata

Na ibinaba kani-kanila lang ng mga limousine.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181

* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE FOREIGNERS

We stayed in the slums in Washington, D.C.,

A Filipino, Dane, and two Italians.

Three nights we guzzled bardolino

And talked of films, women, armaments,

Giant angels for the first-born.

That fat white landlord and his black mistress

Questioned us on love. The tipsy Dane

Chanted notes from walls of Johns.

The last night, the bored streets sipped us;

The White House studied passively the labels

Of our skins. We squatted on its teeth

And whispered dreams of brazen serpents,

Reunions, and morning planes. We watched the night

Dividing, found ourselves drowning

In its waters. Going back to bags

Concealed by smelly, sleepless beds,

We passed a closed and dark apartment;

Guitars inside sang hanukkah:

We stood cold like diplomats

Dropped off recently by limousines.

Emmanuel A.F. Lacaba 

Paglalakbay sa gabi - Salin ng tula ni Eman Lacaba

PAGLALAKBAY SA GABI

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nakakatawang pag-usapan ang Ikatlong Daigdigang Digmaan

Habang inaabangan ang ilaw na maging lunti.

Mas nakakatawang ang luntian ay nangangahulugang tumawid na

At ang pula ay huminto naman, ito ang pangalan ko, iyon ang pangalan mo,

Binibini ng madidilim na titig.

Bigla kang kinakabahan nang makakita ng kapatagang

Umubo ng dugo laban sa karimlan.

Bumalik ang takot na para bang ang ating mga balakang

Ay muling nakalbong nadarama ang Kamatayang

Pumaslang sa kambal na Sinamese.

"Ang pangamba at pagnanasa ay may dalawang katawan,"

Ipinapahayag ng ating isip habang ang mga ilaw ay nagiging luntian:

"Kalimutan ang kapatagan, pag-usapan ang oras

Ng takot at apoy." Oh, puti ang mga guho

At tayo ang mga sinaunang tao.

* Ikatlong Daigdigang Digmaan, hindi Ikatlong Digmaang Pandaigdig, ang salin ko sa WWIII dahil mas nyutral ito kumpara sa Pandaigdig na parang natural na tanggap na natin ang digmaan

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 2, 1967, p.31

* Isinalin ng petsang Oktubre 14, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

NIGHT DRIVE

Funny talking of World War III

While waiting for green lights.

Funnier that green means go and red

Stop, my name's this, your name's that,

Lady of dark gazes.

Suddenly you tense to see a plane

Cough blood against the night.

Fear returns as if our loins again

Were hairless feelers of Death

That fratricidic Sinamese twin.

"Dread and wish have double torses,"

Our mind declare as lights go green:

"Forget the plane, discuss the hour

Of panic and fire." Oh, white the ruins

And we the primal humans.

- Emmanuel Lacaba

Tinig ng Kababaihan - Salin ng tula ni Eman Lacaba

TINIG NG KABABAIHAN

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ang kawayang Tsino sa mga pintuang salamin

Ay dapat plastik, kung dahil

Sa antiseptikong hangin, sa ating pagmamahal sa lamig,

O kawalan ng salapi para sa mga hardinero

Walang nakakaalam, walang may pakialam.

Ang sintetikong katahimikan, luntian at kunig,

Kung pakikingan mo'y umaawit na tulad ng erkon,

Istaypler, telepono, makinilya

Isang monotono ng pasasalamat at pagbati.

Nasasaktan ako para sa tinig ng kababaihan;

Lumilikha sila ng isang dosenang tainga ng durungawan

At hinahalo ang malagkit na hininga ng takipsilim

Sa oksihenong matamlay at  sinala.

Ang tula ay isa lamang anyo

Ng pagsasalsal; at ang Batahala at kababaihan,

Kamatayan, mga butones, at mga posisyon

Ang siyang mga plastik nitong hardin ng kawayanan.

* kunig - salitang Ilokano sa yellow, ang iba pa'y amarilyo at dilaw

* erkon - airconditioner

* Inilathala sa Philippines Free Press, Setyembre 16, 1967, p.31

* Isinalin ng petsang Agosto 24, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE VOICES OF WOMEN

The Chinese bamboo by the glass doors

Must be plastic, if because

Of antiseptic air, our love for coolness,

Or lack of cash for gardeners

No one knows, no one cares.

The synthetic silence, green and yellow,

If you listen, sings like air-conditioners,

Staplers, telephones, typewriters

A monotone of thank you and hello.

I ache for the voices of women;

They make a dozen ears of windows

And mix the sticky breath of dusk

With dull and filtered oxygen.

Poetry's just another form

Of masturbation; and God and women,

Death, buttons, and positions

Are its plastic bamboo gardens.

- Emmanuel Lacaba

Ang Batang Bughaw - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG BATANG BUGHAW

(Huntington Library and Art Gallery, San Marino, California)

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Hindi pinagplanuhan ang aming pagdating.

Pupunta kami saanmang lugar, hindi ko na ngayon

Maalala kung saan. Sabi niya'y mayroon pa kaming

Sapat na oras para sa ilang milya pang aming lalakbayin.

Gayunpaman, ang aming kotse, kung ito'y makapagsasalita lang,

Ay baka magtanong sana kung may pagkakamali.

Wala nga sa kanyang bughaw na tindig ang pagmamadali,

Napakawalang muwang niya para roon. Gayundin,

naisip niya ang mga ulyaning matatandang may mga trumpeting nakokoronahan

At may milya-milyang paglilibang sa kanilang bulsa.

Hindi kami walang muwang o matalino,

Munting guro, hinahangad lamang namin

Ang mga buhay na walang milya-milya't pangako,

Mga buhay na wala kami, at tumigil sa pananabik'

Munting batang bughaw, halika't hipan ang iyong pakakak.

* Inilathala sa Philippines Free Press, Enero 14, 1967, p.33

* Isinalin ng petsang Hulyo 29, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE BLUE BOY

(Huntington Library and Art Gallery, San Marino, California)

Our coming wasn't premeditated.

We were going somewhere else, I do not now

Remember where. She said we still would have

Sufficient time for some more miles to go.

Certainly, our car, if it could only talk,

Would have asked if there had been some mistake.

Haste indeed was not in his blue bearing,

He was too innocent for that. She likewise

Thought of senile men with wreathed trumpets

And miles of leisure in their pockets.

We were neither innocent nor wise,

Little master, we would have only yearn

For lives without the miles and promises,

Lives we were without, and stop at yearning'

Little boy blue, come blow your horn.

- Emmanuel A.F. Lacaba

Kaarawan - Salin ng tula ni Eman Lacaba

KAARAWAN

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Walang kahit isang galaw ng apoy ang mauulit,

Ni ang karagatan. Tiyan sa basahan o buhangin,

Isang paa'y nasa bukung-bukong ng kabilang paa,

Ang bába sa mga kamay ng sapatos ng kabayo, at mga mata sa apoy

O karagatan, makapananghali o hatinggabi,

Kapwa sa kaisahan at katahimikan, iniisip niya'y nawisikang

Mga uling at paglubog ng araw sa pampang: apoy at karagatan

Tulad ng kuko at bakal, o, mas mabuti pa, sa pagtatalik

Na karaniwang di mangyari; iniisip niya ang mga kombinasyon

Ng mga buwan, mga araw, mga kuwit, at mga taóng hindi kailanman

Mauulit sa ilalim ng anno domini. Kahit papaano'y

Natuto siyang subukang makita ang parehong itim at tiyan.

Palad at kamao ng kamay, at bawat sulok

Sa pagitan ng mga daliri; nakikita niya ang mga katotohanan ng apoy at karagatan,

Ang pagkaluskos at ang pagkadurog at ang aral para sa puso

Ng kahoy at buhangin: ang bukas na puso at utak. Nakalimutan na niya

Ang mga apoy at alon na ilang saglit lang ang nakalipas

Ay gumahasa sa kanyang utak, ngunit dahil lang ikinasal sila ng kanyang utak.

Nagngangalit sa mga imahe, at isinilang at ikinasal nang may

Hilakbot ng tao sa init at lamig, na siyang wawakas sa daigdig,

At sa katotohanan at pag-ibig, na siyang pasimula ng daigdig, at kumikilos

Tulad ng apoy at karagatan, ngayong naging tao na siya,

Siya'y musmos pa rin; ngunit walang kahit isang pagkilos

Ng apoy ang mauulit, ni ng karagatan.

* Inilathala sa Philippines Free Press, Nobyembre 5, 1966, p.35

* Isinalin ng petsang Mayo 31, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

BIRTHDAY

Not one movement of the fire will be repeated,

Nor of the ocean. Belly to the rug or sand,

One foot on the other foot's ankle,

Chin in horseshoe hands, and eyes on fire

Or ocean, early afternoon or late night,

Both in singleness and silence, he thinks of watered

Coals and sunset on the beach: fire and ocean

Like hoof and steel, or, better yet, in copulation

Normally impossible; he thinks of combinations

Of months, days, commas, and years that will never

Be repeated under anno domini. At least

He has learned to try to see both black and belly.

Palm and back of the hand, and every corner

Between the fingers; he sees the facts of fire and ocean,

The crackling and the crashing and the lesson for the heart

Of wood and sand: the open heart and brain. He has forgotten

The flames and waves that just some seconds ago

Raped his brain, but only because his brain has wed them.

Raging in images, and born and married with

The human fear of heat and cold, with which a world will end,

And of truth and love, with which the world begins, and moving

Like fire and ocean, now that he has become a man,

He is still a child; but not one movement

Of the fire will be repeated, nor of the ocean.

Emmanuel A.F. Lacaba

* Published at the Philippines Free Press, November 5, 1966, p.35