Ang Landas na Di Tinahak, ni Robert Frost

ANG LANDAS NA DI TINAHAK

Klasikong tula ni Robert Frost, makatang Amerikano

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

16 pantig bawat taludtod

Dalawang lansangan ang lumihis sa dilaw na kahoy,

At paumanhin kung  di ko ito kapwa matatahak 

At maging isang manlalakbay, kaytagal kong tumayo

At tumingin nang pababa hanggang sa makakaya ko

Kung saan ito yumuko sa mga halamang ligaw

Ipinasya kong tahakin ang daang tingin ko’y patas,

At dahil na rin marahil sa mas mahusay na pasya,

Lalo na't madamo roon at kaysarap na suutin

Bagamat tinitingnang ang pagtahak sa dakong iyon

Ay nakakapagod din bagamat sila’y pareho lang

At kapwa sa umagang iyon, pantay na nakalatag

Yaong mga dahong walang hakbang na naiitiman.

Ay, akin muna itong ilalaan sa ibang araw!

Batid man kung paanong daan ay gigiya sa landas

Ay nagdududa ako kung ako’y makababalik pa.

Masasabi ko lamang ito nang may buntong hininga

Saanman maging noong una hanggang panahon ngayon

Dalawang lansangan ang lumihis sa kahoy, at ako’y—

Tinahak ko ang landasing di gaanong nalalakbay

At ito lang ay nagpakita na ng pagkakaiba.

- Salin ng tulang The Road Not Taken, na nakasulat sa Ingles, na nasaliksik ng tagasalin sa aklat na The Mentor Book of Major American Poets, pahina 250. Ang nasabing aklat ay nabili ng makatang gala sa Book Sale sa Farmers Plaza, sa Cubao, QC, sa halagang P125.00 noong Nobyembre 20, 2020.

- Natapos isalin ngayong 08.18.2021

Soneto XIII. Mula kay Petrarch

Soneto XIII. Mula kay Petrarch
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.
16 pantig bawat taludtod

O, ilagay mo ako sa naglalagablab na buwan
Na pinagbawal humihip ang nalalantang bulaklak;
O ilagay mo ako sa napakalamig na lunan
Sa mga kabundukan ng nyebeng walang katapusan:
Hayaan mong hanapin ko'y hakbang tungong katanyagan,
O ang mas mahirap tahaking landas ng Kahirapan;
Paagusin ang pagkabatang kay-init sa'king ugat,
O animnapung taglamig sa dugo ko'y kumaligkig:
Kahit ang diwang ginigiliw sa Langit ay lumipad,
O kahit mawalan na ng saysay dito sa daigdig,
Bilangguan o kalayaan - di kilala o sikat,
Ang iwi kong puso, O, Laura! ay nasa iyo pa rin.
Kung saanman ang patutunguhan niring kapalaran
Patuloy pang mag-aalab ang pusong tapat sa iyo!

Ang makatang Italyanong si Petrarch (Hulyo 20, 1304 - Hulyo 19, 1374)

Sonnet XIII. From Petrarch

OH! place me where the burning moon
Forbids the wither'd flower to blow;
Or place me in the frigid zone,
On mountains of eternal snow:
Let me pursue the steps of Fame,
Or Poverty's more tranquil road;
Let youth's warm tide my veins inflame,
Or sixty winters chill my blood:
Though my fond soul to Heaven were flown,
Or though on earth 'tis doom'd to pine,
Prisoner or free--obscure or known,
My heart, oh Laura! still is thine.
Whate'er my destiny may be,
That faithful heart still burns for thee!

* Ang tula ay mula sa: https://allpoetry.com/Sonnet-XIII.-From-Petrarch

Awtobiograpiya - salin ng tula ni Eman Lacaba

AWTOBIOGRAPIYA

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Katapusan ng linggo ng pag-ulan.

Nagpupumiglas nang magkakapantay ang aking mga palad

sa masinop at malapad na puwitan

ng mga pasimano ng bintanang naampiyasan ng langit

at serbesang bagong hango sa pridyider.

Naisip ko ang mga liham na isusulat ko sa aking yumaong

ama, marahil ay pinapanood niya akong nanonood

ng mga banal na nangyayari:

mula sa mga bubungang lata, mga pilak na kuwerdas ng kalo

ng oksiheno at diatomikong haydroheno;

kidlat na kumikislap sa mga lansangan ng sang-iglap na

Morse code.

Kaya ang mga talukap sa mga mata ay parang mga bisig na nakayakap

sa baywang ng aking hindi pa nakikilalang asawa

at sa mga balikat ng hindi pa isinisilang na anak,

binigkas ko nang pabiro ang katalogo

mula sa Ecclesiastes: may panahon para sa lahat ng bagay,

panahon upang isilang at panahon upang subukang

mamaalam, sa sentro ng mga ugat na namamatay

kasabay ng matinong tunog ng ulan at hangin

sa mga kamay sa tainga na parang mga dede.

Isinara ang katapusan ng linggo ng pag-ulan

ng mga pinid na baskagan ng capiz sa mga mansanas

na mga tubong pansubok na pawang saranggola:

mga animo'y kidlat na sasakyan at maitim na buntot ng mga pedikab.

* kalo - pulley

* ang baskagan ay tumutukoy sa balangkas o frame

* tubong pansubok - test tube

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Enero 11, 1969, p. 13

* Isinalin ng petsang Mayo 9, 2019

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

AUTOBIOGRAPHY

Rain's weekend.

My palms struggled isometrically

with the primly wide buttocks

of window sills made wet by skies and beer

refrigerator-fresh.

I thought of letters I would write my dead

father, maybe watching me watching

divine proceedings:

from roofs of tin, silver pulley strings

of oxygen and diatomic hydrogen;

lightning flashing on the streets a frantic

Morse code.

So lids over eyes like arms around

my still unmet wife's waist and still

unborn son's shoulders,

I recited tongue-in-cheek the catalogue

from Ecclesiastes: a time for everything,

a time to be born and a time to try

dying, in the solar plexus dying

with the sober sound of rain and wind

in hands over ears like breasts.

Rain's weekend

closed capiz panes to apples that

were test tubes that were kites:

lightning cars and dark tails of pedicabs.

Emmanuel Lacaba

Ang Martir - Tula ni Nick Joaquin

Ang Martir

Tula ni Nick Joaquin, Pambansang Alagad ng Sining para sa Panitikan

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ang pagsinta'y hindi nangangahulugang dapat kang magpaumanhin

Gayunpaman, sa isang yugto ng buhay mo

Ang pagsintang iyon ang pinakamahalagang bagay sa iyo,

Ang pagsintang iyon ang maaaring iaasahan mong magtatagal magpakailanman,

Ang pagsintang iyon na pinaniniwalaan mong hindi umiiral ang tadhana,

At dahil sa pagsintang iyon ay nagtatanong ka,

Bakit ka natatakot umibig sa una pa lang.

Sa panahong iyon ng iyong buhay,

Animo'y perpekto ang lahat

Animo lahat ay napakaganda

Animo ang lahat ay nagniningning para sa iyo,

At ikaw ang lahat sa akin.

Hindi na ako nagdadalawang-isip hinggil sa pagsakripisyo ng sarili kong kaligayahan para sa iyo,

Ninanais ko pang hubarin ang nadidindingan ngunit nilamukos kong puso,

Upang makasama lang kita.

Ang lahat ay ginagawa ko upang maalagaan ka

Ang lahat ay ginagawa ko upang masiyahan ka

At ginawa ko iyon dahil mahal kita.

Ang pagsinta'y hindi nangangahulugang dapat kang magpaumanhin

Subalit dapat akong humingi ng tawad sa nasaktan ko ng lubos...

Ang aking sarili.

The Martyr

Poem by Nick Joaquin

from http://lovepoemscollection.blogspot.com/2015/01/selected-poems-from-nick-joaquin.html

Being in love means never having to say you’re sorry

After all, at some point in your life

That love was the most important thing to you,

That love might be the one that you hoped would last forever,

That love made you believe that destiny does exist,

And that love made you question,

Why you were afraid to fall in love in the first place.

At that time in your life,

Everything just seemed so perfect,

Everything seemed so beautiful,

Everything seemed to glow for you,

And you were my everything.

I wouldn't even think twice about sacrificing my own happiness for yours,

I was even willing to bare up this walled but crumpled heart of mine,

Just so I could be with you.

All I ever did was care for you.

All I ever did was to make you happy.

And all I ever did was love you.

Being in love means never having to say you’re sorry

But I needed to ask forgiveness from the one who was hurt the most…

Myself.

Huling tula - salin ng tula ni Eman Lacaba

HULING TULA

(Para kay Linda Faigao)

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Sapagkat pinagnilayan mo ang sariling pagkawasak

kaya mo na ngayong tiisin ang kawalang-ingat sa bukal

ng mga palaka sa mapanglaw at nagambalang mga damuhan:

sapagkat pinagnilayan mo ang sariling pagkawasak

Sa mga tahanan ng liwanag at paglukso,

ang mga panauhing may mga iris ng palaka ay nagkalat sa mga kahon

mga palaisipang jigsaw na natipon sa loob ng dalawang oras;

Ay, Diyos ko, pinagnilayan nila ang sariling pagkawasak

Ay, tanginang hangin! Hayaang kumapit ang mga linta

ng ating mga pandama sa mga maruruming hardin at lawa;

lumulukso, patango-tango sa mga nawawalang matang tubig.

Ay, sapagkat pinagnilayan natin ang sariling pagkawasak

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Oktubre 19, 1968, p. 35

* Isinalin ng petsang Marso 14, 2019

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

LAST POEM

(For Linda Faigao)

Because you're contemplated self-destruction

you can now afford the recklessness of frogs'

fountains on dark disturbed lawns:

because you've contemplated self-destruction.

In the homes of light and leaping,

guests with irises of toads scatter into boxes

jigsaw puzzles gathered in two hours;

O my God, they've contemplated self-destruction.

O fuck the air! Let the leeches of

our senses cling to scabby gardens and lagoons;

leaping, nod to water's disappearing circles.

O because we've contemplated self-destruction.

Emmanuel F. Lacaba 

Salin ng tulang Spirits of the Dead ni Edgar Allan Poe

Spirits of the Dead
BY EDGAR ALLAN POE

Mga Espiritu ng Patay
ni EDGAR ALLAN POE
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

I

Thy soul shall find itself alone
’Mid dark thoughts of the gray tombstone—
Not one, of all the crowd, to pry
Into thine hour of secrecy.

I

Nagisnang mong nangulila ang iyong kaluluwa
Saloobin ay kaydilim sa abuhing lapida
Walang isa man, sa tanang madla, ang nagigisa
Sa iyong napapanahong lihim na nag-iisa.

II

Be silent in that solitude,
Which is not loneliness—for then
The spirits of the dead who stood
In life before thee are again
In death around thee—and their will
Shall overshadow thee: be still.

II

Maging matahimik ka sa pag-iisa mong iyon
Na hindi naman kalungkutan - at kung magkagayon
Yaong naroroong mga espiritu ng patay
Sa harap mo ay muling nakatayong nabubuhay
Sa kamatayang lumigid - at loob na pinukaw
Nila ang sa iyo'y lalamon: huwag kang gagalaw.

III

The night, tho’ clear, shall frown—
And the stars shall look not down
From their high thrones in the heaven,
With light like Hope to mortals given—
But their red orbs, without beam,
To thy weariness shall seem
As a burning and a fever
Which would cling to thee for ever.

III

Ang gabi, bagamat maliwanag, ay sumimangot-
At ang mga bituin ay hindi dapat yumukod
Mula sa luklukang kaytayog sa langit na banal
Ng may liwanag tulad ng Pag-asang alay sa mortal
Ngunit ang mga pulang globo nilang walang sinag
Ay tila nakikita, sa iyong pagkabagabag,
Bilang siyang nasusunog at yaong karamdaman
Ang mangungunyapit sa iyo magpakailanman

IV

Now are thoughts thou shalt not banish,
Now are visions ne’er to vanish;
From thy spirit shall they pass
No more—like dew-drop from the grass.

IV

Ngayon mga saloobin mo'y hindi mawawala,
Ngayon mga pangitain ay hindi mapupuksa;
Makakatawid sila mula sa espiritu mo
Walang higit pa - tulad ng hamog - mula sa damo.

V

The breeze—the breath of God—is still—
And the mist upon the hill,
Shadowy—shadowy—yet unbroken,
Is a symbol and a token—
How it hangs upon the trees,
A mystery of mysteries!

V

Ang simoy - ang hininga ni Bathala - ay patuloy
At yaong alapaap na naroroon sa burol,
Malabo - malabo - subalit hindi nasisira
Itong isang sagisag at isa rin itong tanda
Paano naisabit sa punong tinitingala
Tunay na kahiwagaan sa lahat ng hiwaga!

Source: The Complete Poems and Stories of Edgar Allan Poe (1946)
Pinagbatayan: aklat na The Complete Poems and Stories of Edgar Allan Poe (1946)

Inalala ni Priapus sa kanyang tanggapan ang piesta ng Pateros - salin ng tula ni Eman Lacaba

INALALA NI PRIAPUS SA KANYANG TANGGAPAN ANG PIESTA NG PATEROS

Tula ni Eman Lacaba

Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Napakahalata; ngunit ang nakakaakit na hangin ng kápa

Ay hindi para sa mga umiibig sa mga maninindang nakapuyod,

Ng mga matatandang babaeng sumasayaw sa isang piging.

Sinasabi kong ang mga bangka ay hindi upang kalawangin.

Dapat salaminin, malabo man, ng hapag ng mga butas ng ilong,

Daliri, tiyan, kampana,

Mga panginoong nagsisitakbuhan sa mga lansangan tuwing gabi

Sabihin ang tsismis kay Martha ng Pateros,

Ang makasaysayang hindi matunaw na pagkain ng buwaya

Mula sa paglunok ng mga sinag sa ulo ng rococo.

O ang silid ay kulang sa mantika

At mga lamang-loob.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181

* Isinalin ng petsang Disyembre 19, 2018

* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

PRIAPUS IN HIS OFFICE RECALLS THE PATEROS FIESTA

Too obvious; but the coat-compelling air

Is not for lovers of hairlipped vendors,

Of aged women dancing in a feast.

I say boats are never meant to rust.

Desk should dimly mirror nostrils,

Fingers, bellies, bells,

Gods who race the streets at night

Tell the tale of Martha of Pateros,

The croc's historic indigestion

From swallowing rococo halos.

O the room's in want of lard

And innards.

Emmanuel A.F. Lacaba